مشاوره ژنتیک بزرگترین تست ژنتیک می باشد
با استفاده از آزمایشات ساده می توان ناقل بودن فرد را برای بعضی از بیماریهای ژنتیکی شایع در جمعیت یا منطقه خاص تشخیص داد
جهش ها باعث تغییرات مفید در ژن ها می شوند
همه افرادی که قصد ازدواج و بچه دار شدن دارند نیازمند انجام مشاوره ژنتیک هستند
با مشاوره ژنتیک سلامت خانواده و نسل آینده خود را بسازید
مشاوره ژنتیک بهترین هدیه به فرزندان آینده خود
شجره نامه خانوادگی مهمترین سند رسمی ژنتیکی برای نسل های آینده
ایمیل(payeshgc@yahoo.com)،امکان نشر بنر تبلیغاتی در سایت
مهمترین نکته ی بهتر دیده شدن در دنیای مجازی امروز تبلیغات گسترده در سطح اینترنت خواهد بود

پیوندهای وب سایت

پیگیری فرم شجره نامه

کانال تلگرام سایت

کانال اینستا

مشاوره ژنتیک آنلاین

 

 

ورود کاربران

آمار بازدیدکنندگان

516383
امروز
دیروز
ماه گذشته
کل بازدیدها
13
713
15551
516383

آی ‌پی شما: 54.82.93.116
جمعه, 25 آبان 1397

 

کم کاری تیروئید

 

کم کاری تیروئید چیست؟ علایم، دلایل و درمان آن

 


هیپو تیروئیدی Hypothyroidism یا کم‌کاری غده تیروئید در بین بیماری‌های غدد درون ریز شایع‌ترین بیماری پس از دیابت می‌باشد. به زبان ساده این بیماری هنگامی ایجاد می‌شود که غده تیروئید نتواند به اندازه نیاز بدن هورمون تولید کند. هورمون غده تیروئید تری یدوتیرونین (T۳) و تیروکسین (T۴) است. این هورمونها وظیفه تنظیم مصرف انرژی، تولید گرما و تسهیل رشد در بدن را برعهده دارند. بیماری در زنان سه برابر شایع‌تر از مردان است.

 

کم‌کاری تیروئید

هورمون تیروئید (T4) normally produced in 20:1 ratio to triiodothyronine (T3


علائم بالینی

ضعف و خستگی، خواب‌آلودگی، پوست خشک، خشن و سرد، عدم تحمل به سرما، کاهش تعریق، برادی کاردی یا کندتپشی، زبان بزرگ، ادم (ورم) صورت (میکسدم)، فراموشکاری، یبوست، افزایش وزن، اختلالات قاعدگی، سقطهای مکرر، تاخیر در رفلکسها، کم‌خونی و درد مفاصل و عضلات. بیماری در بالغین سیر کندی دارد و تدریجی است.

اگر هیپوتیروئیدی در دوران نوزادی به سرعت تشخیص و درمان نشود ممکن است عقب‌ماندگی رشد جسمی یا آسیب ذهنی (کرتینیسم) اتفاق بیفتد. معروفترین علامت هیپوتیروئیدی در نوزادی بزرگی زبان، هیپوتونی (کم بودن فعالیت و تحرک) و دیر بسته شدن فونتانلها (ملاج سر) می‌باشد.

کم‌‎کاری مادرزادی تیروئید در نوزادان

کم‌کاری مادرزادی تیروئید در نوزادان می‌تواند باعث ایجاد عقب‌ماندگی‌های ذهنی شود. در صورتی که این عقب‌ماندگی ایجاد شود، دیگر قابل درمان نخواهد بود. امروزه در بیشتر کشورهای پیشرفته، برای تشخیص زودرس کم‌کاری مادرزادی تیروئید، برنامهٔ غربالگری در نوزادان اجرا می‌شود. این کار از طریق گرفتن چند قطره خون از پاشنه پای نوزاد، در فاصله روزهای سوم تا پنجم تولد انجام می‌شود.[۱]

در صورتی که کم‌کاری مادرزادی تیروئید، تشخیص داده نشود می‌تواند عوارض زیر را ایجاد کند :

  • عقب‌ماندگی ذهنی
  • کوتاهی قد
  • ناشنوایی
  • لالی
  • بعضی از بیماری‌های مغری و عصبی

علت‌های ایجاد کننده بیماری

عوارض ابتلا به بیماری

تیروئید کم کار درمان نشده می‌تواند باعث سایر مشکلات از جمله:

  • گواتر (بزرگ شدن غده تیروئید).[۲]
  • بیماری‌های قلبی.[۲]
  • مشکلات روحی روانی.[۲]
  • نوروپاتی محیطی.[۲]
  • ناباروری. [۲]
  • نقص‌های مادرزادی.[۲]

تشخیص و درمان

تشخیص قطعی با اندازه‌گیری سطح هورمون‌های تیروئید در خون می‌باشد. بیمار هیپوتیروئیدی با TSH بالا و FreeT4 پایین تشخیص داده می شود. برای تشخیص دقیق‌تر سطح TSH خون نیز اندازه‌گیری می‌شود. در هیپوتیروئیدی اولیه هیپوفیز در پاسخ به کاهش سطح هورمون‌های تیروئید، مقدار بالایی از TSH را ترشح می‌کند.

درمان معمولاً مصرف مادام‌العمر قرص لووتیروکسین سدیم است که نتایج رضایت بخشی دارد. نیمه عمر لووتیروکسین ٧ روز است و در بافت ها به T3 تبدیل می شود و سطح مناسبی از T3 که هورمون فعالتری می باشد ایجاد می کند.

جستارهای وابسته

پانویس

  1.  

منابع

کم کاری تیروئید (Hypothyroidism) به این معنی بوده که غده تیروئید شما به اندازه کافی هورمون تیروئید ترشح نمی‌کند. خانم‌ها بخصوص آنهایی که بیشتر از 60 سال سن دارند، بیشتر از بقیه در خطر ابتلا به بیماری کم کاری تیروئید قرار دارند. در گذر زمان کم کاری تیروئید می‌تواند باعث ابتلا به سایر بیماریها از جمله چاقی، درد مفاصل، ناباروری و یا بیماری های قلبی شود، البته جای نگرانی نیست چراکه تیروئید کم کار را می‌توان با استفاده از هورمون تیروئید مصنوعی درمان کرده و جلوی ابتلا به بیماری را گرفت.

نشانه ها و علایم کم کاری تیروئید

علایم کم کاری تیروئید بسته به میزان شدت بیماری متفاوت است. در اوایل ممکن است شما نشانه های بیماری را درک نکنید، اما بعد از مدتی نشانه‌هایی از جمله:

  • خستگی
  • افزایش حساسیت به سرما
  • یبوست
  • خشکی پوست
  • افزایش وزن غیرقابل توجیه
  • پف کردن صورت
  • خشن شدن صدا
  • ضعف ماهیچه‌های بدن
  • افزایش کلسترول خون
  • درد، خشکی و یا ورم مفاصل
  • خشکی، درد و حساسیت مفاصل
  • ریزش مو
  • کاهش ضربان قلب
  • افسردگی
  • اختلال حافظه

درصورت عدم درمان کم کاری تیروئید، این علایم می‌توانند سخت تر و جدی تر شوند، همچنین علایم کم کاری تیروئید در نوزادان شامل:

  • زردی صورت و چشم ها.
  • زبان بزرگ و بیرون زده
  • پف کردن صورت
  • خفگی مکرر
  • یبوست
  • حجم کم عضلات
  • خواب بیش از حد

این علایم در کودکان و نوجوانان می‌تواند شامل:

  • رشد ضعیف و در نتیجه کوتاهی قد
  • بتاخیر افتادن بلوغ
  • بتاخیر افتادن رشد دندان‌های دائمی
  • رشد ذهنی ضعیف

دلایل ابتلا به بیماری کم کاری تیروئید

کم کاری غده تیروئید می‌تواند بدلیل هریک از عوامل زیر باشد:

  • بیماری های خود ایمنی. افرادیکه از نوع خاصی اختلال التهابی که به تیروئیدیت هاشیموتو (Hashimoto’s thyroiditis) نام دارد رنج می‌برند، بدلیل شایع ترین علت این بیماری یعنی اختلال خود ایمنی به این بیماری مبتلا شده‌اند. اختلال خود ایمنی بیماری‌ایست که در آن سیستم ایمنی بدن شما شروع به حمله به خود بدن می‌کند. بعضی از مواقع در این حمله سیستم ایمنی بدن به غده تیروئید حمله می‌نماید.
  • درمان پرکاری تیروئید. افرادیکه تیروئید پرکار دارند و تحت درمان هستند، در بعضی مواقع ممکن است دچار کم کاری تیروئید شوند.
  • جراحی تیروئید. برداشتن همه یا قسمت زیادی از غده تیروئید می‌تواند باعث توقف و یا کم شدن تولید هورمون تیروئید گردد. در این هنگام شما باید تاآخر عمر هورمون تیروئید مصرف نمایید.
  • داروها. بعضی از داروها می‌توانند باعث کم کاری تیروئید شوند، لیتوم یکی از این داروها می‌باشد. برای اطلاع از اینکه داروی مصرفی شما تاثیری بر غده تیروئید شما ندارد، با پزشک خود مشورت نمایید.

افراد در خطر ابتلا به کم کاری تیروئید

هرچند که همه افراد در خطر ابتلا به این بیماری هستند، اما خطر بیشتری افراد زیر را تهدید می‌کند:

  • زنان بالای 60 سال سن
  • ابتلا به بیماری خود ایمنی
  • ابتلای بستگان نزدیک مثلا پدر و مادر و یا پدربزرگ و مادربزرگ به بیماری خودایمنی
  • سابقه جراحی تیروئید
  • باردار بودن و یا زایمان در 6 ماه گذشته
  • سابقه درمان پرکاری غده تیروئید
  • سابقه دریافت تشعشع در بالای قفسه سینه یا گردن

عوارض ابتلا به بیماری کم کاری تیروئید

تیروئید کم کار درمان نشده می‌تواند باعث سایر مشکلات از جمله:

  • گواتر (بزرگ شدن غده تیروئید). یکی از شایع ترین دلایل گواتر ابتلا به تیروئید هاشیموتو می‌باشد. گ.اتر بزرگ می‌تواند بر ظاهر شما تاثیر گزاشته و یا در تنفس و فرودادن غذا شما مشکل ایجاد کند.
  • بیماری‌های قلبی. تیروئید کم کار می‌تواند باعث ابتلا به بیماری‌های قلبی شود، چراکه تیروئید کم کار باعث افزایش سطح کلسترول خون شده که برای قلب مضر می‌باشد. همچنین تیروئید کم کار می‌تواند باعث بزرگ شدن قلب و یا نارسایی قلبی هم شود.
  • مشکلات روحی روانی. کم کاری تیروئید می‌تواند باعث ابتلا به افسردگی و یا کند شدن عملکرد ذهنی افراد شود.
  • نوروپاتی محیطی. عدم درمان کم کاری تیروئید در طولانی مدت می‌تواند باعث آسیب دیدن اعصاب محیطی شما شود. نشانه‌های ابتلا به این بیماری شامل درد، بی‌حسی و سوزن سوزن شدن نقاط مختلف بدن شود. همچنین این بیماری مشکل ضعف ماهیچه ها و یا از دست دادن کنترل برروی ماهیچه‌ها شود.
  • ناباروری (Infertility). سطح پایین هورمون تیروئید می‌تواند برروی تخمک گذاری تاثیر بگذارد.
  • نقص‌های مادرزادی. کودکانی که از مادران مبتلا به تیروئید کم کار درمان نشده زاده شده‌اند، در خطر بیشتری برای ابتلا به تیروئید کم کار قرار دارند.

آیا باید برای ابتلا به بیماری کم کاری تیروئید آزمایش دهم؟

توجه به نشانه‌های کم کاری تیروئید مهم بوده تا بتوان بیماری را در مراحل اولیه درمان کرد. از آنجاکه این نشانه‌ها بعضی اوقات قابل تشخیص نیستند، آزمایش همه افراد بخصوص افراد زیر الزامی است:

  • افراد میانسال بخصوص زنان بالای 60 سال.
  • افرادیکه در خانواده‌شان سابقه بیماری کم کاری تیروئید دارند.
  • افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید و دیابت.
  • زنان باردار.

تیروئید کم کار چگونه درمان می‌شود؟

پزشکان معمولا برای درمان تیروئید کم کار از قرص‌های حاوی هورمون تیروئید استفاده می‌کنند. اکثر افراد پس از یک یا دوهفته مصرف دارو شروع به بهبود می‌کنند و بعد از چند ماه احساس سلامتی می‌نمایند، اما در اکثر مواد ممکن است تا آخر عمر مجبور به ادامه درمان شوند.



وجود ید برای سنتز (ساخت)هورمون های تیروئید اهمیت اساسی دارد در حقیقت غده ی تیروئید مصرف کننده ی اصلی ید در بدن است و کمبود ید به اختلالاتی در کار تیروئید منجر می شود. ید توسط غذا به بدن وارد می شود و توسط دستگاه گوارش جذب می شود .غده ی تیروئید به شکل بسیار موثری ید را از جریان خون استخراج می کند و آن را با غلظت بالا در سلولهای خود جمع آوری می کند و با استفاده از آن هورمون تیروئید را می سازد .شیوع کمبود ید در بسیاری از مناطق کوهستانی جهان و همچنین آفریقای مرکزی ،جنوب مرکزی آمریکا،و آسیای شمالی زیاد است .در مناطقی که کمبود نسبی ید وجود دارد شیوع گواتر افزایش می یابد و اگر این کمبود شدید باشد کم کاری تیروئید و کرتینیسم (کم کاری مادر زادی غده ی تیروئید )نیز شایع می شود .کرتینیسم با عقب افتادگی رشدی و ذهنی دائمی مشخص می شود و یا این بیماری هنگامی رخ می دهد که اطفالی که در مناطق دچار کمبود ید زندگی می کنند ،تحت درمان با هورمون تیروئید یا ید قرار نگیرند . در صورتی که درمان به موقع صورت گیرد ،رشد ذهنی طبیعی می شود . این عمل برای نگهداشتن سطح هورمون های تیروئید در حد طبیعی از اوایلکودکی لازم است .کودکان مبتلا به کرتینیسم اغلب از مادرانی متولد می شوند که مبتلا به فقر ید هستند این مساله نشان می دهد که کمبود هورمون های تیروئید مادری سبب بدتر شدن وضعیت این کودکان می شود .اضافه کردن ید به نمک طعام ،نان و سایر مواد غذایی،سبب کاهش قابل ملاحظه ای در موارد ابتلا به کرتینیسم شده است .با این حال متاسفانه هنوز هم کمبود ید شایع ترین علت قابل پیشگیری عقب افتادگی ذهنی می باشد .این مساله غالبا به علت هزینه ی اضافه شدن ید به مواد غذایی می باشد .کمبود ید همچنین می تواند سبب کاهش هوش و استعداد شود.

 

تنظیم کار تیروئید

میزان ترشح هورمون های تیروئید به استثنای کلسی تونین تحت تاثیر هورمون TSH که از هیپوفیز ترشح می گردد تنظیم می شود



کرتینیسم

این عقب ماندگی به علت اختلال درترشح تیروکسین ازتیروئید بوجودمی آید.هورمون تیروکسین علاوه برکمکی که به رشد طولی استخوانها می کند دررشد سلولهای مغزنیزدخالت دارد.اصولاً دونوع کرتینیسم وجود دارد:1)کرتینیسم غیربومی nonendemic "مادرزادی" .2)کرتینیسم بومی endemic .یک سوم کل افراد مبتلا به کرتینیسم ازنوع غیربومی هستند دراین افراد غده تیروئید ازهنگامی که بدنیا می آینددچاراختلال است به عبارتی تیروئید قادربه ترشح تیروکسین نیست.نوع دوم که بومی است تعدادبیشتری ازافرادمبتلاراشامل می شود . کودک هیچ مشکلی درتیروئید وترشح تیروکسین دچاراختلال می شود.کرتینیسم بومی بیشتردرمناطق بومی کوهستانی وبعضی ازمناطق جغرافیایی که آب وخاک وغذاهای مصرفی کم ید دارندباعث این اختلال می شود.این بیماری درهردونوع فوق اگربه موقع تشخیص داده شود می توان تااندازه زیادی بارژیم وتیروکسین درمانی ازعقب ماندگی ذهنی جلوگیری کرد.رژیم غذایی شامل غذذاهای حاوی ید می باشد.
علائم:
علائم:1)قدکوتاه 2)سربزرگ 3)شکم بزرگ 4)زبان درشت 5)پوست خشک 6)صدای خشن وکلفت 7)پلکهای چشم معمولاً حالت متورم دارد 8)لب پایین کلفت وپهن 8)فاصله بین پاهاهنگام راه رفتن 9)دربرابربیماریهای عفونی بسیارحساس هستند 10)عقب ماندگی ذهنی پسش رونده وسطحی تاعمیق دیده می شود.




ید
در سال 1859 در تیروئید ردیابی شده است . ید تقریبا" در کل بدن جذب می گردد و وارد غده تیروئید می شود. غده تیروئید که در جلوی گردن واقع شده یکی از مهمترین غدد مترشحه داخلی است.این ترکیب در تنظیم نسبت تبادلات مربوط به انرژی در بدن ، رشد و تکامل و متابولیسم بسیاری از عوامل مغذی وظایف مهمی را بعهده دارد.

ید اضافی از طریق ادرار دفع شده بنابراین به طور روزانه به مقدار مورد نیاز بدن به آن نیاز داریم . بعضی از موادغذایی مثل خانواده کلم دارای موادی هستند که به آن گواتروژن می گویند و با جذب ید تداخل دارند. ید در موادغذایی تابعی از ید خاک است و در ایران برای جبران کمبود دریافت آن ید را به نمک اضافه می کنند که برای از بین نرفتن آن باید نمک در پایان مراحل پخت به غذا اضافه گردد.

علائم کمبود آن شامل بزرگ شدن غده تیروئید می باشد که به آن گواتر می گویند که بواسطه کمبود مواد غذایی ید و بیشتر به علت کمبود یا فقدان ید در آب یا اراضی است که با استفاده از آنها انواع غذاهای گیاهی و حیوانی تهیه می شود. در نوزادان باعث عقب افتادگی ذهنی و فلج می شود که به آن کرتینیسم می گویند .

 
کرتینیسم نیز گواتر اندمیک در کودکان است که با کوتولگی و کوتاهی جثه ،ناشنوایی ، عقب افتادگی و زبان بزرگ همراه است . بیشتر در بین شیرخواران که مادرانشان در دوران نوجوانی و حاملگی ید کمی مصرف کرده اند مشاهده می شود .
غذاهای دریایی و نمک هایی که به آنها ید یا ترکیبات آن اضافه شده باشد از منابع سرشار آن بشمار می روند. مواد گواتر زا شامل کلم برگ ،شلغم ،مغزها،گل کلم ، کلم بروکلی و سویا می باشند که می توانند مسیر دریافت ید توسط سلولهای بدن را مسدود سازند که البته با پخته شدن ، این خاصیت خود را از دست می دهند

نورولوژی تیروئيد


در طول عمر انسان هیچ هورمونی به اندازه تیروکسین با رشد و فونکسیون سیستم عصبی و عضلانی رابطه ی نزدیک ندارد. حتی در زمان رشد جنینی سیستم عصبی، وقتی Neural Tube در حال شکل گرفتن است.

تیروکسین برای رشد و ارگانیزاسیون Dendritic axonic لازم است و مادری که در منطقه ی فقیر از ید زندگی می کند، نوزادش دچار کرتینیسم ثانویه به فقدان رشد و ارگانیزاسیون نرونی می شود. در اتوپسی چنین نوزادی، مغز کوچک تر از معمول است و لایه ی پنجم کورتکس دچار کاهش سلولی و کاهشNeuropil( ارتباطات نرونی) می باشد که به ویژه در سه ماهه ی دوم اینImmature بدون کورتکس چشم گیر است. پس از تولد و در مراحل مختلف زندگی نیز هورمون تیروئید تاثیر به سبزایی در فونکسیون عصبی، عضلانی دارد و بر این پایه می توانیم عملکرد مغز و تیروئید را به دو دوره ی الف. جنینی و نوزادی و ب. بلوغ و پیری تقسیم کنیم:

الف. تیروکسین در دوره های جنینی و نوزادی

کرتینیسم در واقع یک هیپوتیروئیدی شدید زمان جنینی( در مادر و جنین) یاPostnatal است که می تواند ارثی یا اکتسابی باشد، اگر چه در مناطقی که کمبود ید و یا مصرفCassava( توکسینی که مانع از Uptake ید توسط تیروئید می شود) وجود دارد، شایع تر است. علایم، چند هفته پس از تولد ظاهر می شود و اکثراً در ماه 6 تا 12 قابل تشخیص است.

معمولاً ایکتر فیزیولوژیک تمایل به طولانی شدن تا سه ماه دارد و باز بودن فونتانل خلفی و پوستMottling شک به کرتینیسم را مطرح می کند.

این بیماری دارای دو فرم اسپورادیک و آندمیک است. نوع "اسپورادیک"ناشی از اختلالات متابولیک و آناتومیک تیروئید و با درمان Postnatal قابل پیشگیری است. نوع"آندمیک"، که شایع ترین علت"Mental Retardation" در برخی کشورهای در حال توسعه است، به دو نوع "نورولوژیک و میکزادماتوز" تقسیم می شود:

"نوع نورولوژیک" یا Deaf- Mutism با درجاتی از کاهش شنوایی، دیسارتری، اسپاسیته اکسترا پیرامیدال، که بیشتر در اندام تحتحانی است- و در موارد شدیدتر استرابیسم، کیفواسکولیوز، علایم لب فرونتال و کاهش رشد عضلات پا تظاهر می کند. سن استخوانی، اندازه ی سر و قد نرمال است و صورت خشن نیست. این علایم ناشی از کمبود ید در سه ماهه ی دوم است. در سه ماهه ی اول رشد مغز و سیستم نیازی به ید و تیروکسین ندارد و در سه ماهه ی دوم است کهCochlea ، کورتکس وBasal Ganglia ارگانیزه می شود و شکل می گیرد و در صورت عدم وجود ید، دچار ضایعه ی غیر قابل برگشت می شود. این فرم با تجویز ید پس از تولد قابل پیشگیری نیست(هیپوتیروئیدی Mid fetal) و باید مادر در زمان بارداری مورد تجویز ید قرار گیرد.

نوع میکزادماتوز خود را با قد کوتاه، میکروسفالی، صورت خشن و کندی سایکوموتور نشان می دهد، ولی کری و رژیدیته ی اسپاستیک اندام وجود ندارد. در موارد تیپیک صورتPuffy, Pale ، پوست خشک، موی خشن، کلفتی پلک، زبان بزرگ، پیشانی کوتاه، ریشه ی بینی پهن، شکم برجسته با فتق ناف،







 

پرکاری تیروئید و علایم و درمان آن را بهتر بشناسیم

 

پرکاری تیروئید(به انگلیسی: Hyperthyroidism) (تلفظ: هیپرتیروئیدیسم) بیماری غدّهٔ تیروئید است که در آن تیروئید بیش از مقدار طبیعی، هورمون ترشّح می‌کند. هورمون‌های غدّهٔ تیروئید تیروکسین (T4) و T3 هستند. در این حالت علائمی از بیماری از جمله تپش تند قلب، کاهش وزن، تعریق، عدم تحمّل گرما، لرزش و بیقراری نمایان می‌شود. از جمله بیماری‌هایی که موجب پرکاری تیروئید می‌شوند بیماری گریوز یا بیماری بازدو است.

تشخیص با اندازه‌گیری سطح خونی هورمون‌های غده تیروئید صورت می‌گیرد و در موارد خواص از طریق تست ید رادیواکتیو. هم‌چنین اغلب به‌دلیل فیدبک منفی هورمون‌های تیروئید بر هیپوفیز سطح خونی TSH (هورمون محرکه تیروئید) کاهش‌می‌یابد.


پرکاری تیروئید
Hyperthyroidism

تری‌یدوتیرونین (T3, pictured) and thyroxine (T4) are both forms of thyroid hormone


تشخیص و علائم

بیماری علائم مختلفی دارد البته امکان دارد بیمار در آزمایش‌های کلینیکال همه علائم را نشان ندهد

1. افزایش تعداد ضربان قلب به دنبال انجام کارهای معمول

2. افزایش خفیف فشار خون

3. تحریک پذیر بودن و بی قراری و تحریک پذیری شدید

4. افزایش تعریق و حساس شدن به گرما

5. ضعف عضلات به خصوص در ناحیه شانه، لگن و ران‌ها

6. لرزش و تنش‌های غیرارادی ترمور(خصوصاً در دستان و انگشتان)

7. کاهش وزن علی‌رغم اشتهای خوب

8. ریزش مو

9. جدا شدن ناخن از بستر

10. تورم نوک انگشتان (چماقی شدن)

11. کشیده شدن پلک بالا به سمت پایین

12. تغییر در ضخامت پوست

13. افزایش حرکات دستگاه گوارش

14. گواتر یا بزرگی تیروئید

15. کاهش تعداد دفعات قاعدگی یا کاهش حجم خونریزی

16. بزرگ شدن پستان در آقایان

17. ضخیم شدن پوست در جلوی استخوان ساق پا

18. برجسته شدن چشم‌ها

بیشتر این علائم با درمان پر کاری تیروئید طبیعی می‌شوند و سایر نشانه‌ها به درمان جداگانه نیاز دارند.

آزمایش‌های تشخیصی برای پرکاری تیروئید

1. تاریخچه بیماری و معاینه بالینی برهمه مقدم است.

2. اندازه گیری هورمون تیروئید، تیروتروپین و آنتی بادی‌های تحریک کننده تیروئید موجود در خون برای تایید تشخیص بکار می‌رود برای نمونه TSH - T4 – T3 – FTI –T3 – T3Uptake ; آزمایش FTI اطلاعات دقیق تری در زمانی که بیمار درحال استفاده از داروهای ضد تیروئیدی می‌باشد به پزشک می‌دهد.

3. ارزیابی ساختمان و عملکرد غده تیروئید با استفاده از تجویز مقدار کم ید رادیواکتیو.

4. اندازه گیری تیروتروپین یا هورمون تحریک کننده تیروئید (TSH) که از هیپوفیز ترشح می‌شود و کنترل کننده کار تیروئید می‌باشد. در پرکاری تیروئید مقدار این هورمون در خون به شدت کم می‌شود.

بهتر است که آزمایش‌ها خونی هر ماه یک بار تکرار شود و در صورتی که درحال کنترل بودن بیماری با دارو تشخیص داده شد هر ۳ ماه یک بار تکرار شود.

رابطه با گواتر

گواتر آن‌طور که عموم مردم تصور می‌کنند به معنی کم‌کاری تیروئید نیست، بلکه تنها معنی بزرگ‌شدن غده تیروئید را می‌دهد. گواتر از نظر شکلی به دو نوع منتشر و ندولر تقسیم می‌شود، در نوع منتشر تمام غده تیروئید به میزان تقریباً یکسان رشد می‌کند و بزرگ می‌شود، درحالی‌که در نوع ندولر، تیروئید هم در نگاه و هم در لمس توسط پزشک به صورت غده، غده درمی‌آید.

از نظر کارکرد، گواتر به سه نوع کم‌کار، پرکار و ساده تقسیم می‌شود:

در نوع اول؛ یعنی گواتر کم‌کار، غده تیروئید هم بزرگ شده‌است، هم به میزان کافی هورمون تولیدنمی‌کند.

در نوع دوم، تیروئید هم بزرگ است و هم بیشتر از نیاز طبیعی بدن هورمون تولیدمی‌کند که به آن پرکاری تیروئید می‌گویند.

در نوع سوم گواتر، که به آن گواتر ساده می‌گویند و نسبت به دو نوع دیگر شیوع بیشتری دارد، اگرچه تیروئید بزرگ است، ولی چون میزان تولید هورمون در حد طبیعی نگه‌داشته‌شده‌است و از نظر بالینی، هیچ علامتی برای فرد ایجادنمی‌کند، به آن گواتر ساده می‌گویند.

درمان

هدف از درمان طبیعی کردن سطح هورمون‌های تیروئید می‌باشد. در بیمارانی که علت پر کاری تیروئید مصرف زیاد هورمون می‌باشد باید دوز دارو تنظیم شود. در کسانی که علت بیماری التهاب تیروئید می‌باشد چون بیماری خود محدود شونده است نیاز به درمان اضافه ندارد. در مواردی که علت پرکاری تیروئید بیماری گریوز یا گواتر مولتی ندولر یا گواتر گره‌ای منفرد سمی باشد درمان شامل یکی از موارد زیر می‌باشد:

1. داروهای ضد تیروئید خوراکی شامل متی مازول و پروپیل تیواوراسیل که برای بیماران با بیماری گریوز به مدت طولانی و برای علل دیگر پرکاری تیروئید به مدت کوتاه مورد استفاده قرار می‌گیرد. بامقدار مناسب دارو کنترل پرکاری تیروئید در عرض چند هفته میسر است. این داروها عوارض جانبی نیز دارند از جمله بثورات پوستی، خارش، تب و بندرت التهاب کبد یا کاهش گلبول‌های سفید خون. بیماران باید جهت شناخت این عوارض آموزش داده شوند و اگر دچار زردی پوست و کهیر یا خارش شدید، تب بالا یا گلو درد شدید شدند، باید از داروها را قطع نموده به پزشک خود مراجعه کنند.

با قطع داروی ضد تیروئید احتمال برگشت پر کاری تیروئید وجود دارد همچنین به دلیل آنکه متی مازول تعداد گلبول‌های سفید خون را کاهش می‌دهد و MCV , MCH خون را تحت تاثیر قرار داده و امکان ساپرس مغز استخوان وجود دارد باید از مکمل‌های کلسیم و ویتامین D ، گروه B به خصوص B12 را در طول درمان دریافت کند (رژیم غذایی در پرکاری تیروئید) به همین منظور در موارد مصرف متی مازول باید CBC بیمار نیز باید ماهانه تحت بررسی قرار گیرد.

2. ید رادیو اکتیو باعث از کار افتادن گواتر یا کوچک شدن گره‌های سمی که تولید کننده هورمون تیروئید می‌باشند، می‌گردد. این درمان بدون خطر است و در بالغین با پر کاری تیروئید بطور گسترده استفاده می‌شود. اشعه تولید شده توسط این مقدار ید باعث تخریب سلولهای تیروئید می‌شود، ولی به علت آنکه غلظت آن در تیروئید بیش از نقاط دیگر است، اشعه تولید شده توسط این مقدار ید باعث تخریب سلولهای تیروئید می‌شود، ولی به علت آنکه غلظت آن در تیروئید بیش از نقاط دیگر است اشعه به سایر نقاط بدن آسیب نمی‌رساند. ید رادیو اکتیو بطور خوراکی به بیمار سر پایی تجویز می‌شود. با اینکه مقدار زیادی از فعالیت ماده رادیو اکتیو ظرف مدت چند روز از بدن خارج می‌شود، اثرات آن روی غده تیروئید ممکن است ظرف یک تا سه ماه طول بکشد. عارضه جانبی این درمان کم کاری تیروئید می‌باشد. مدارکی وجود ندارد که این درمان باعث ایجاد سرطان در تیروئید یا دیگر قسمتهای بدن شود. در زنان ایجاد نازائی نمی‌کند. امروزه در بسیاری از مراکز دنیا تجویز ید رادیو اکتیو برای درمان پرکاری تیروئید در نوجوانان نیز استفاده می‌شود.

در پرکاری تیروئید در صورتی که بیمار به داروها پاسخ داده باید حدود ۲ سال تحت درمان دارویی قرار گرفته باشد که در صورت تشخیص غیر کنترل بودن بیماری درمان با ید رادیواکتیو تجویز شده و در مواردی که غده بیش از اندازه بزرگ شده باید باید جراحی شود.

3. جراحی تیروئید یک درمان دائمی دیگر بر ای پرکاری تیروئید است. امروزه این درمان کمتر توصیه می‌شود زیرا نیاز به بستری شدن در بیمارستان دارد و ایجاد مشکلات پس از جراحی از جمله ایجاد بدشکلی در گردن می‌شود. بعلاوه در موارد نادری ممکن است باعث صدمه به ساختمانهای نزدیک به تیروئید در گردن شود. عارضه دیگر کم کاری تیروئید می‌باشد که این عارضه براحتی با قرص لووتیروکسین که عارضه جانبی ندارد برای تمام عمر قابل کنترل است.

در صورتی که گواتر بیمار بزرگ نباشد جراحی و برداشتن غده تیروئید لازم نیست و با ید رادیواکتیو می‌توان فعالیت غده را غیر فعال کرد.

4. داروهایی مانند پروپرانول برای تسکین علائم پرکاری تیروئید به کار می‌رود تا سایر درمانها اثر خود را بگذارند.

5. در مواردی که خاص می‌باشد بیمار ممکن است دچار بیماری‌ها روانی شده باشد که پزشک معالج می‌تواند با طرح ۶۰ سوال عمق بیماری را تشخیص داده و برای درمان تخصصی به روان پزشک ارجاع دهد.

رژیم غذایی در پرکاری تیروئید

1- از آنجا که میزان انرژی مورد نیاز در این شرایط ۶۰-۵۰ درصد افزایش می‌یابد، بیماران باید از رژیم پرکالری (حدود ۴۰ کیلوکالری به ازای هر کیلوگرم وزن بدن) استفاده نمایند. بهتر است بیماران تعداد وعده‌های غذایی را افزایش دهند و در مقابل، از حجم هر وعده مقداری کم کنند.

2- دریافت پروتئین نیز باید بین ۷۵/۱ ۱ گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن افزایش یابد. گنجاندن تخم‌مرغ، گوشت قرمز، گوشت ماکیان و ترکیب غلات و حبوبات در رژیم غذایی برای تأمین نیاز پروتئینی توصیه می‌شود. در صورت تخلیهٔ ذخایر پروتئینی بدن، استفاده از مکمل‌های پروتئینی به‌ویژه قبل و بعد از عمل جراحی زیر نظر متخصص تغذیه، می‌تواند مفید باشد.

3- با توجه به افزایش نیاز به ویتامین‌ها، استفاده از مکمل ویتامین C، ویتامین B کمپلکس خصوصاً ویتامین‌های B1، B2 و B12 همراه رژیم غذایی بسیار مفید می‌باشد. به طور کلی استفاده از مولتی‌ویتامین و مولتی‌مینرال توصیه می‌شود. منابع غذایی ویتامین‌های فوق که باید در رژیم غذایی این بیماران گنجانده‌شود عبارت اند از: انبه، مرکبات، کیوی، شیر و فراورده‌های آن، سبزیجات سبزرنگ، جوانهٔ حبوبات و ماهی.

به نظر می‌آید مقادیر زیاد ویتامین A باعث مهار عملکرد غدهٔ تیروئید و بهبود علائم بیماری گریو می‌شود. مکمل ویتامین C نیز برای بهبود علائم و شرایط متابولیکی مفید است. اثر دریافت غیرضروری ویتامین‌ها در بدن مانند اثر دارو، خواهدبود و می‌تواند اثرات جانبی متعددی بر سلامت فرد داشته‌باشد.

4- از مصرف زیاد ید پرهیز شود. لازم به ذکر است از آن‌جا که بعضی از مکمل‌های ویتامینی و مواد معدنی، دارای مقادیری ید نیز هستند، مبتلایان به پرکاری تیروئید، باید از مصرف این قبیل مکمل‌ها و هرگونه مکمل ید پرهیزکنند. در ضمن از مصرف برخی غذاهای دریایی، علف‌ها و جلبک‌های دریایی هم که غنی از ید هستند، باید اجتناب نمایند.

5- مصرف کلیهٔ غذاها و نوشیدنی‌های تحریک‌کننده مانند شکلات، نوشیدنی‌های کافئین‌دار (مانند چای، قهوه، کولا) و کشیدن سیگار در این بیماران، باید محدود شود.

6- از گواتروژن‌های طبیعی استفاده شود. منظور از گواتروژن‌ها ترکیباتی هستند که باعث کاهش عملکرد غدهٔ تیروئید می‌شوند. بنابراین استفاده از آنها به هنگام پرکاری تیروئید مؤثر خواهدبود. منابع عمدهٔ گواتروژن‌ها عبارتنداز: سبزیجات خانوادهٔ کلم (از قبیل کلم، گل کلم، کلم قمری، کلم بروکلی و بروکسل)، اسفناج، شلغم، گلابی، هلو، بادام‌زمینی و سویا. جالب است بدانید ترکیبات گواتروژن به دنبال حرارت ازبین‌می‌روند.

نسبت به دریافت توأم گواتروژن‌های طبیعی با داروهای ضدتیروئید باید کاملاً احتیاط نمود، زیرا این ترکیبات می‌توانند باعث افزایش عوارض جانبی داروها شوند. البته همان‌طور که اشاره شد پخت مواد غذایی فوق می‌تواند این اثرات را کاهش‌دهد.

سایر سبزیجات مفید در هیپرتیروئیدیسم عبارتند از: هویج، کرفس، فلفل سبز، جعفری، تره‌آبی، زردآلو، سیب، زغال‌اخته، گریپ‌فورت و آناناس. با توجه به این که سوخت‌وساز کلسیم در مبتلایان به بیماری گریو تغییر می‌کند این افراد بیشتر، در معرض پوکی استخوان (استئوپروز) قراردارند. بنابراین مصرف مکمل کلسیم زیر نظر متخصص می‌تواند مفید باشد.

در شرایطی که فرد مشکل کلیوی یا قلبی خاصی نداشته‌باشد، مصرف روزانهٔ ۴-۳ لیتر آب در روز توصیه می‌شود. در بعضی از بیماران مبتلا به اگزوفتالمی نیز شاید مجبور به محدودکردن مقدار مایعات و نمک دریافتی باشیم.

نگارخانه

منابع

  • دورلند، فرهنگ لغات پزشکی
  • [۱] دانشنامه دامپزشکان

پرکاری تیروئید (تیروئید پرکار و یا Hyperthyroidism) بیماری ای است که در آن غده تیروئید شما مقدار زیادی هورمون تیروکسین ترشح می نماید. پرکاری تیروئید می تواند شدیدا باعث افزایش سوخت و ساز بدن شما شده، باعث کاهش وزن، ضربان قلب بالا، تعریق، عصبانیت و کج خلقی شود. چندین راه مختلف برای درمان پرکاری تیروئید وجود دارد. از داروهای ضدتیروئید و ید رادیواکتیو برای درمان تیروئید پرکار استفاده می شود. بعضی اوقات، درمان پرکاری تیروئید شامل جراحی و برداشتن بخش هایی از غده تیروئید می شود. هرچند در صورت جدی نگرفتن پرکاری تیروئید این بیماری خطرناک است، اما اکثر افراد نسبت به درمان بخوبی جواب می دهند.

علایم ابتلا به پرکاری تیروئید

پرکاری تیروئید می تواند علایمی مشابه با سایر بیماری ها داشته و به همین دلیل تشخیص بیماری برای پزشک شما سخت باشد. علایم و نشانه هایی که ممکن است با تیروئید پرکار همراه باشند، شامل:

  • کاهش وزن ناگهانی، حتی زمانیکه میزان غذای مصرفی شما و اشتهایتان کاهش نیافته است.
  • ضربان قلب سریع، معمولا بیشتر از 100 ضربه در دقیقه و یا ضربان قلب نامنظم و یا تپش قلب.
  • افزایش اشتها.
  • نگرانی، اضطراب و یا کج خلقی.
  • تعریق زیاد.
  • تغییر در الگوی قاعدگی.
  • افزایش حساسیت به گرما.
  • تغییر در الگوی اجابت مزاج، بخصوص افزایش تعداد اجابت مزاج.
  • بزرگ شدن غده تیروئید (گواتر)، که ممکن است به شکل ورم در زیر گردن شما ظاهر شود.
  • خستگی و ضعف ماهیچه ها.
  • مشکل در خوابیدن.
  • نازک شدن پوست.
  • موی شکننده و باریک.

بزرگسالان مسن ممکن است اصلا نشانه و علامتی نداشته باشند و درصورت وجود علامت بیشتر علامتی هایی همچون افزایش ضربان قلب، عدم تحمل گرما و خسته شدن زودهنگام شود. داروهایی که به آنها مسدود کننده بتا (beta blockers) گفته می شود و برای درمان فشار خون بالا و سایر بیماری ها استفاده می گردند، می توانند علایمی شبیه علایم پرکاری تیروئید ایجاد نمایند.

درصورتیکه کاهش وزن بی دلیل دارید، ضربان قلب بالا دارید، بطور غیرمعمول عرق می کنید، در گردن خود ورم حس می کنید و یا سایر علایم بیماری تیروئید پرکار را دارید، میبایست به پزشک مراجعه نمایید. تشریح کامل همه مشکلاتی که دارید برای تشخیص دقیق بیماری توسط پزشک لازم است، چراکه این بیماری علایمی مشابه با سایر بیماری ها نیز دارد.

دلایل ابتلا به تیروئید پرکار (hyperthyroidism)

غده تیروئید یکی از مهم ترین اعضای سیستم غدد درون ریز می باشد. بسیاری از بیماری ها و مشکلات می توانند باعث پرکاری تیروئید شود:

  • مصرف زیاد غذاهای یددار
  • بیماری گریوز
  • التهاب غده تیروئید در اثر عفونت ویروسی یا بعد از بارداری و یا سایر موارد
  • رشد غیرسرطانی غده تیروئید و یا غده هیپوفیز
  • تومور بیضه ها و تخمدان
  • مصرف مقدار زیاد هورمون تیروئید
  • عکسبرداری پزشکی با رنگ های حاوی ید

عوارض ابتلا به پرکاری تیروئید

تیروئید پرکار می تواند باعث ابتلا به سایر مشکلات از قبیل موارد زیر شود:

  • مشکلات قلبی - بعضی از جدی ترین عوارض پرکاری تیروئید مربوط به قلب و مشکلات قلبی می شود. این مشکلات شامل ضربان قلب سریع، نارسایی احتقانی قلب و … می شود. این مشکلات را می توان با درمان درست و بموقع پیشگیری و درمان نمود.
  • شکنندگی استخوان ها - پرکاری تیروئید درمان نشده، می تواند باعث ضعف استخوان ها که به آن پوکی استخوان می گویند، شود. استحکام استخوان ها بسته به میزان کلسیم و مواد معدنی می باشد که شما دریافت می نمایید. هورمون تیروئید زیاد در بدن می تواند بر توانایی بدن در جذب کلسیم تاثیر گذارد.
  • مشکلات چشمی - دچار افتالموپاتی گریوز نیز هستند، دچار مشکلات چشمی همچون سرخی چشم ها، بیرون زدگی چشم ها، ورم و پف چشم ها، حساسیت به نور و دوبینی و تاری دید می شوند.
  • سرخی و ورم پوست – در موارد نادر، افراد مبتلا به بیماری گریوز دچار مشکلی به نام درموپاتی گریوز شده و پوستشان سرخ و ورم کرده می شود.
  • بحران تیروتوکسیک - پرکاری تیروئید باعث افزایش خطر بحرانی تیروتوکسیک شده و بصورت ناگهانی دچار تب، افزایش ضربان قلب و حتی هذیان می شوند. این افراد باید سریعا با اورژانس تماس بگیرند.

آزمایش ها و تست های لازم برای تشخیص پرکاری تیروئید

بغیر از آزمایشات و تست های بالینی، آزمایش خون برای بررسی هورمون های TSH، T3 و T4 انجام می شود. همچنین ممکن است پزشک مواردی همچون سطح کلسترول خون، گلوکوز و جذب ید رادیواکتیو بررسی نماید.

درمان پرکاری تیروئید چگونه است؟

درمان پرکاری تیروئید به علت و شدت بیماری بستگی دارد. پرکاری تیروئید با یک و یا چند عدد از روش های زیر انجام می پذیرد:

  • داروهای ضدتیروئید
  • ید رادیواکتیو برای نابود کردن غده تیروئید و متوقف کردن تولید بیش از حد تیروئید
  • جراحی برای برداشتن غده تیروئید

اگر تیروئید شما با جراحی برداشته شود و یا با رادیواکتیو نابود گردد، برای باقی عمرتان می بایست از داروهای جایگزین هورمون تیروئید استفاده نمایید.

چشم انداز بیماری

پرکاری تیروئید قابل درمان است. بعضی از علل آن بدون درمان نیز برطرف می گردند. پرکاری تیروئید ناشی از بیماری گریوز، عموما در گذر زمان بدتر می شود. این نوع بیماری عوارض زیادی داشته و بعضی از آنها برکیفیت زندگی تاثیر می گذارند.